Қазіргі таңда интернет пен әлеуметтік желілер өміріміздің ажырамас бөлігіне айналды. Ақпарат алу, білім жетілдіру, пікір алмасу – бәрі бір ғана смартфонның ішінде. Алайда осы мүмкіндіктерді теріс мақсатта пайдаланатын топтар да аз емес. Соның бірі – әлеуметтік желілер арқылы белсенді насихат жүргізіп отырған деструктивті діни ағымдар.

Бұл мәселе тек бір отбасының немесе бір өңірдің проблемасы емес. Бұл – ұлттық қауіпсіздікке, қоғамдық тұрақтылыққа әсер ететін күрделі әлеуметтік құбылыс.

Деструктивті ағымдар желіні қалай пайдаланады?

Бүгінгі таңда радикалды идеология өкілдері заманауи медианы өте кәсіби деңгейде қолданады:

• TikTok, Instagram, YouTube платформаларында қысқа, эмоцияға құрылған видеолар таратады;
• Telegram мен жабық чаттар арқылы жеке байланыс орнатады;
• «Ислам туралы ақпараттық парақша» ретінде бастап, біртіндеп идеологиялық материал ұсынады;
• Аудио-дәрістер, электронды кітаптар, мотивациялық роликтер арқылы сенімге кіреді.

          Ең қауіптісі – олар өз идеологиясын бірден ашық насихаттамайды. Алдымен жалпы діни ақпарат беріп, сенім қалыптастырады. Кейін ғана дәстүрлі құндылықтарды жоққа шығаратын, қоғамды бөлшектейтін идеяларды енгізе бастайды.

Неге жастар тез еріп кетеді?

Мамандар бірнеше негізгі себепті атап өтеді:

 Діни сауаттың төмендігі

Жастардың басым бөлігі діни білімді әлеуметтік желіден алады. Ресми, жүйелі білім болмаған соң, кімнің ақпараты дұрыс, кімнің пікірі бұрыс екенін ажырату қиын.

 Отбасындағы диалогтың әлсіздігі

Қазіргі таңда ата-ана мен бала арасындағы ашық әңгіме сирек. Көп ата-ана баласының:

• интернетте не көріп жүргенін,
• кіммен сөйлесетінін,
• қандай идеяларға қызығатынын білмейді.

Жылулық пен қолдау таппаған жасөспірім сырттан «қабылдайтын орта» іздейді. Ал деструктивті топтар дәл осы психологиялық әлсіздікті пайдаланады.

 Психологиялық фактор

Өзін жалғыз сезіну, қоғамда орнын таба алмау, депрессиялық күй – радикалды идеяларға бейімділікті арттырады. Деструктивті топтар адамға:

• «Сен ерекшеcің»,
• «Сен таңдалғансың»,
• «Сенің миссияң бар»
  деген ой сіңіреді.

Нәтижесінде жас өзін идеологияның бір бөлігі ретінде қабылдай бастайды.

Қандай қауіп бар?

Деструктивті ағымдардың ықпалы мынадай салдарға әкелуі мүмкін:

• қоғамнан оқшаулану;
• отбасымен қатынастың үзілуі;
• мемлекеттік заңдарды мойындамау;
• агрессия мен радикалды көзқарастың күшеюі;
• елге, ұлттық құндылықтарға салқын қарау.

Кей жағдайларда бұл құқықбұзушылық пен қылмыстық әрекеттерге дейін апарады.

Қарсы тұрудың нақты тетіктері

Мәселені тек тыйым салумен шешу мүмкін емес. Мұнда кешенді жұмыс қажет.

✅ 1. Діни сауаттылықты арттыру

Жастар дінді сенімді, ресми дереккөздерден үйренуі тиіс. Дін – агрессия емес, рухани тазалық пен жауапкершілік екенін түсіндіру маңызды.

✅ 2. Отбасылық байланыс

Ата-ана баласымен:

• күнделікті сөйлесуі,
• пікірін тыңдауы,
• сынсыз, айыптаусыз диалог құруы қажет.

Баланың сенімін жоғалтпау – ең үлкен қорған.

✅ 3. Ұлттық-рухани иммунитет қалыптастыру

Қазақ халқының дәстүрі мен діні ғасырлар бойы сабақтасып келеді. Тарихты, мәдениетті, салт-дәстүрді білу – радикализмге қарсы табиғи тосқауыл.

✅ 4. Сыни ойлау қабілетін дамыту

Жастар кез келген ақпаратты:

• тексеріп,
• салыстырып,
• сұрақ қойып үйренуі тиіс.

Эмоцияға құрылған видеолардың артында қандай мақсат тұрғанын түсіну – ақпараттық қауіпсіздіктің негізі.

✅ 5. Психологиялық қолдау

Мектептер мен ЖОО-ларда психологтардың қолжетімді болуы, жастар ортасында сенім алаңдарын құру маңызды.

Қорытынды

Әлеуметтік желі – қауіп емес, құрал. Оны кім және қалай қолданатыны маңызды. Деструктивті діни ағымдар ақпараттық кеңістікті шебер пайдаланып отыр. Бірақ оларға қарсы тұрудың да тиімді жолдары бар.

Ең бастысы – алдын алу.
Дұрыс білім, қамқор отбасы, ұлттық құндылықтарға сүйенген сана және сыни ойлау – жастарды жат идеологиядан қорғайтын басты қалқан.

Қоғам болып әрекет етсек қана, ақпараттық шабуылдарға төтеп бере аламыз.